Bij Maastricht UMC+, KNO-arts Dr. Raymond van de Berg werkt al jaren met patiënten die lijden aan ernstige evenwichtsstoornissen. "In Nederland zijn wij in feite de 'laatste redmiddel' voor mensen met complexe evenwichtsproblemen", legt hij uit. "Patiënten komen vanuit het hele land en zelfs vanuit het buitenland naar ons toe, omdat de expertise hier geconcentreerd is."
Naast zijn klinische werk is Van de Berg nauw betrokken bij onderzoek naar evenwichtsstoornissen, van diagnostiek tot innovatieve behandelingen zoals het kunstmatige evenwichtsorgaan en de BalanceBelt.
De kracht van interdisciplinair denken
Wat drijft hem op dit gebied? "Evenwichtsstoornissen zijn ongelooflijk fascinerend omdat ze zich op het snijvlak bevinden van KNO, neurologie, oogheelkunde, psychiatrie en zelfs natuurkunde", zegt Van de Berg enthousiast. "Het is een gebied waar logisch redeneren, technologie en klinische ervaring samenkomen."
De BalanceBelt: van idee tot impact
Van de Berg raakte betrokken bij de BalanceBelt via Prof. Herman Kingma, een pionier op het gebied van evenwichtsonderzoek en de uitvinder van de technologie achter de riem.
"In het begin was het nog een universitair project, maar sinds de samenwerking met Elitac-wearables"Het is echt professioneel geworden", zegt hij.
De eerste ervaringen met de BalanceBelt waren veelbelovend. “Sommige patiënten waren helemaal enthousiast, anderen merkten minder verschil. Maar wat het meest opviel, is dat er een groep patiënten is die de riem zelfs na twee jaar nog steeds consequent gebruikt. Dat zegt iets over de waarde die zij eraan hechten.”
Volgens Van de Berg werkt de BalanceBelt bijzonder goed voor patiënten met ernstig bilateraal vestibulair verlies, mensen die letterlijk hun evenwichtsgevoel hebben verloren. “Daarnaast lijkt er een subgroep van patiënten te zijn met een overgevoelig balanssysteem, zoals die met 3PD (aanhoudende houdings- en perceptuele duizeligheid)Voor hen helpt de riem vooral om het vertrouwen in hun eigen evenwichtssysteem te herstellen.
Uitdagingen en verbeteringen
Hoewel hij enthousiast is, ziet Van de Berg ook uitdagingen in het verschiet. "De grootste uitdaging blijft het onderscheiden van het echte medische effect en het placebo-effect. Dat is belangrijk voor erkenning, vergoeding en verdere wetenschappelijke validatie."
Hij ziet ook ruimte voor technische verbeteringen: "De prijs vormt nog steeds een belemmering. Daarnaast zouden we kunnen denken aan snellere feedback, lichtere materialen en meer geïndividualiseerde instellingen voor elke patiënt."
Het vestibulaire implantaat (VI): de volgende stap zetten
Naast onderzoek naar de BalanceBelt ontwikkelt Maastricht UMC+ ook de Vestibulair implantaat (VI), een kunstmatig evenwichtsorgaan. "Het is een implantaat dat, net als een cochleair implantaat voor het gehoor, de evenwichtszenuw elektrisch stimuleert", legt Van de Berg uit. "Op die manier willen we de reflexen van het evenwichtsorgaan gedeeltelijk herstellen."
Het potentieel is enorm, maar de weg is lang. "Tien jaar geleden dachten we: binnen vijf tot tien jaar zal dit klaar zijn voor patiënten. En nu zeggen we nog steeds hetzelfde, vooral vanwege de Europese regelgeving. De technologie is er, de artsen zijn er klaar voor, de patiënten zijn er klaar voor, maar de administratieve belemmeringen zijn enorm."
Twee technologieën, elk met hun eigen rol
Hoe ziet Van de Berg de relatie tussen de BalanceBelt en het vestibulair implantaat? “Het belangrijkste verschil is dat het VI vooral reflexen herstelt, terwijl de BalanceBelt het evenwicht ondersteunt. Voor veel patiënten is dat onderscheid cruciaal: mensen die vooral last hebben van evenwichtsinstabiliteit kunnen al veel baat hebben bij de BalanceBelt. Het VI is een chirurgische optie, iets voor later, of voor patiënten met zeer ernstig verlies.”
Hij ziet zelfs potentieel voor synergie tussen de twee technologieën in de toekomst. "Wie weet vullen ze elkaar wel aan. De BalanceBelt zou de eerste stap kunnen zijn en het implantaat de tweede."
Bewustmaking is essentieel
Volgens Van de Berg valt er nog veel te winnen door het bewustzijn en de diagnose van evenwichtsstoornissen te verbeteren. “Er lopen nog steeds veel mensen rond met bilateraal vestibulair verlies zonder dat ze zich daarvan bewust zijn. Artsen en patiënten zien het evenwichtssysteem vaak niet als de oorzaak. Meer bewustzijn bij huisartsen, KNO-artsen, neurologen en patiënten zelf is cruciaal.”
"Elke stap vooruit telt"
Van de Berg sluit af met een optimistische noot: “Of het nu met een implantaat is of met de BalanceBelt, elke stap die mensen met evenwichtsstoornissen helpt om weer met vertrouwen te bewegen, is een overwinning. En dat is waar we hier in Maastricht elke dag aan werken.”